Ławnicy zostali zaprzysiężeni, przez cztery lata będą zasiadać w składach sędziowskich

W tym tygodniu odbyła się uroczystość zaprzysiężenia ławników Sądu Okręgowego w Gliwicach. Co cztery lata radni miast i gmin podejmują decyzję o wyborze ławników z danego terenu. O roli ławników w sądownictwie opowiada Jan Furgoł, przewodniczący Rady Ławniczej w kończącej się właśnie kadencji 2008 - 2011.

Ławnicy w polskich sądach uzupełniają skład sędziowski i wspomagają zawodowych sędziów w ich działaniach. Sposób funkcjonowania ławnika, jego zadania, okres kadencji i sposób wyboru określa „Prawo o ustroju sądów powszechnych” w odrębnym rozdziale „Ławnicy”. Wprowadzone w ostatnim czasie zmiany do tej ustawy czynią ją bardziej szczegółową w kwestii dotyczące ławników.

- Ławnicy wraz z sędzią lub sędziami zawodowymi stanowią skład sędziowski. Cały skład zasiada za stołem sędziowskim. W tej sytuacji ławnik jest sędzią. Ławnicy w tym składzie niczym nie wyróżniają się od sędziów zawodowych, z jednym wyjątkiem sędzia przewodniczący zakłada łańcuch z godłem Państwa Polskiego, zajmuje miejsce w środku składu i przewodniczy w rozprawie. Ławnik nigdy nie jest przewodniczącym i nie prowadzi rozprawy – wyjaśnia Jan Furgoł. - Ławnicy w czasie rozprawy zakładają togi, takie same jak sędziowie zawodowi. Ławnicy mają obowiązek przed rozprawą zapoznać się treścią akt spraw w których będą uczestniczyć. W toku rozprawy za zgodą przewodniczącego składu, ławnicy mogą zadawać pytania stronom lub świadkom. Ławnicy mają prawo wyrazić swoje stanowisko w kwestii toczącej się rozprawy oraz mają obowiązek brać czynny udział w ustalaniu treści wyroku danej sprawy w której biorą udział.

Warto też podkreślić, że ławnicy składają swój podpis pod treścią postanowienia sądu i pod treścią wyroku. Odpowiedzialność tej funkcji jest ogromna, dlatego też istotny jest fakt doboru odpowiednich osób, ich odpowiedzialności i sumienności.

- Zajęcie swego miejsca na sali sądowej przez ławnika, co musi mieć miejsce przynajmniej ok. 1 godziny przed rozprawą i rozpoczęcie czytania akt, wiąże się z kompletnym wyłączeniem z wszystkich innych, osobistych i zawodowych spraw. Konieczne jest wyłączenie telefonu komórkowego i skierowanie swojej uwagi wyłącznie na sprawy toczące się na sali. Jedynie rzetelne uczestnictwo w każdej rozprawie pozwoli ławnikowi wyartykułować swoje zdanie przy ustalaniu wyroku – wyjaśnia nam przewodniczący Rady Ławniczej.

Podczas wtorkowej uroczystości w Sądzie Okręgowym w Gliwicach nowi ławnicy zostali dokładnie poinformowani o swoich obowiązkach, teraz przyjdzie czas na szkolenia i pierwsze sprawy. Łącznie wybrano 128 nowych ławników w tym 18 osób z Knurowa. Rada Miasta zdecydowała, że ławnikami zostali: Roman Adamczyk, Barbara Dang, Wiesława Kanicka, Gabriel Polywka, Mirosław Czuba, Mariola Dusza, Mieczysław Kocierz, Jerzy Makowski, Janusz Owczarski, Piotr Tkocz, Ewa Gajewska, Krzysztof Hink, Alina Król, Barbara Kusio, Zygmunt Mierzwa, Grzegorz Mordal, Eugeniusz Rusin oraz Barbara Wiercioch.

Praca ławników jest wynagradzana jedynie w formie rekompensaty. Pracodawca z mocy prawa musi umożliwić ławnikowi udział w czynnościach ławniczych, ale nie ma obowiązku za nieobecność w pracy płacić. Ze względu na ten fakt, ławnik otrzymuje rekompensatę z sądu w kwocie 60,76 zł za udział we wszystkich sprawach łącznie, wg wokandy w danym dniu.

- Wielu ławników to społecznicy, dla których ważne jest to, żeby coś robić, czym można przysłużyć się innym. Przykładem jest uczestnictwo ławników w pracach Rady Ławniczej za co ławnicy nie otrzymują żadnej rekompensaty, nawet zwrotu kosztów podróży do sądu, a chętnych jest tylu, że skład Rady powołuje się drogą wyborów. Nie bez znaczenia jest dla wielu z nas badanie ludzkich problemów, krzywd, które ludzie sobie wyrządzają i szukanie sposobu ich naprawiania, zgodnego z prawem postępowania oraz ukarania winnych. Biorąc w tych czynnościach bezpośredni udział można się solidnie zaangażować, czyli to polubić – podkreśla Jan Furgoł.

Jak więc w praktyce wygląda rozprawa z udziałem ławników? -  Ławnik na sali sądowej powinien „znać swoje miejsce w szeregu” i przed ten „szereg nie wyskakiwać”. Prawdą jest, że posiada swoje szerokie uprawnienia, co nie znaczy, że musi bez skrupułów z nich korzystać, bo nie zawsze może to pomagać całości sprawy. Absolutnie nie można zapomnieć kto jest na sali „szefem” składu i tej osobie trzeba się podporządkować, jak w każdej jednostce organizacyjnej. Ławnik musi mieć świadomość, że swoim zachowaniem na sali może narazić na szwank powagę sądu, składu sędziowskiego. Może też spowodować, iż sędziowie nie będą chcieli z nim pracować i jego funkcja będzie tylko fikcyjna, bowiem może nie być wzywany na rozprawy.

Ławnicy swoją pracę podejmą zarówno w Sądzie Okręgowym w Gliwicach, jak i ośrodku zamiejscowym w Rybnik. Teren obsługiwany przez gliwicki sąd jest wyjątkowo duży, obejmuje bowiem Gliwice, powiat gliwicki, Rudę Śląską, Zabrze, Tarnowskie Góry, a także cały okręg rybnicki.